Daha mutlu olmak mı istiyorsunuz? Şu anda kalın (Matt Killingsworth)

Daha mutlu olmak mı istiyorsunuz? ()

0:11

İnsanlar hayattan çok şey isterler; ancak bence, her şeyden çok isterler. Aristo mutluluğu, “insan yaşamının ereği’; diğer bütün her şeyin amaçladığı son olarak tanımlar. Bu bakış açısına göre, büyük bir ev veya güzel bir araba ya da iyi bir iş istememizin nedeni bunların aslında değerli olmaları değil. Asıl neden, onların bize getirmesini umut ettiğimiz şey: .

0:41

Şimdi, son 50 yılda, biz Amerikalılar istediğimiz her şeye sahip olduk. Daha zenginiz. Daha uzun yaşıyoruz. Daha birkaç yıl önce bilim kurgu gibi görünen teknolojiye erişim imkanına sahibiz. Mutluluk çelişkisi, hayatlarımızda hedeflediğimiz şartların çarpıcı bir biçimde iyileşmesine karşılık, daha fazla mutlu olamayışımız.

1:02

Belki gelişimin bu basmakalıp kavramlarının mutluluk adına büyük faydalar getirmemesi, son yıllarda mutluluğun kendisine olan ilgiyi artırdı. İnsanlar mutluluğun nedenleri hakkında çok uzun zamandır, aslında binlerce yıldır tartışıyorlar; ancak görünen o ki, bu tartışmaların birçoğu çözümsüz kaldı. Bilimsel metodun, hayattaki birçok konu gibi, bu soruyu da yanıtlama potansiyelinin olduğuna inanıyorum. Aslında, son birkaç yılda, mutluluk ile ilgili araştırmada büyük bir gelişme oldu. Örneğin, demografik yapısı, gelir ve eğitim, cinsiyet ve evlilik gibi şeylerin mutlulukla olan ilişkileri konusunda çok şey öğrendik. Fakat su yüzüne çıkan bilmecelerden biri, bu tip etkenlerin bilhassa güçlü bir etkiye sahip olmaması. Evet, daha fazla para kazanmak daha az kazanmaktan, ya da üniversiteden mezun olmak yarıda kesmekten daha iyi; ama mutluluk açısından aralarındaki fark az gibi.

1:51

Geriye, mutluluğa yol açan büyük etkenler nedir sorusu kalıyor. Bence bu, gerçek anlamda henüz cevaplamadığımız bir soru; ancak bana göre bu sorunun potansiyel bir cevabı, belki de mutluluğun anlık deneyimlerimizin içerdikleriyle olan müthiş ilişkisi. Kuşkusuz hayatımızda olup bitenin, ne yaptığımızın, kiminle olduğumuzun, ne düşündüğümüzün mutluluğumuzda büyük bir etkisi olduğu görünüyor; yine de bunlar bilim adamları için araştırması çok zor, neredeyse imkansız faktörler.

2:18

Birkaç yıl önce, insanların mutluluğunu, gündelik hayatlarının her anında, dünyanın her yanından geniş bir çapta inceleyen, daha önce hiç yapamadığımız bir yöntem buldum. Adı, mutluluğunuzu izleyin – trackyourhappiness.org; insanların mutluluğunu gerçek zamanlı izleyen bir iPhone uygulaması. Peki nasıl çalışıyor? Esasen, gün içinde rastlantısal zamanlarda insanlara sinyaller gönderiyorum ve sinyali göndermeden hemen önce onlara anlık deneyimleri konusunda, birçok soru soruyorum. Fikir şu, eğer insanların mutluluğunun nasıl artıp azaldığını gün içerisinde, bazı durumlarda dakika dakika izleyebilirsek, ve insanların ne yaptıklarını, kiminle olduklarını, ne düşündüklerini ve günümüzü tanımlayan tüm diğer faktörleri, bunların mutluluktaki değişimle olan ilişkilerini anlamaya çalışırsak, mutluluk üzerindeki büyük etkisi olan bazı unsurları keşfedebiliriz. Bu projede çok fazla veri toplama şansına sahip olduk; sanırım daha önce toplananandan çok daha fazla veri, 650 binden fazla gerçek-zamanlı rapor, 15 binden fazla insandan toplandı. Üstelik, sadece bir sürü insan da değil, gerçekten çeşitlilik içeren bir grup. 18 ila 80’lerinin sonlarında farklı yaş aralıklarında, farklı gelir ve eğitim düzeylerinde, evli, boşanmış, dul… çeşitli insanlar. Hep birlikte, 86 mesleki kategorinin her birini ve 80’den fazla ülkeyi temsil ediyorlar.

3:37

Bugün sizinle geri kalan zamanımda, incelediğimiz alanlardan birinden, aklın başka yerde olmasından söz etmek istiyorum. Biz insanlar, bu eşsiz yeteneğe, aklımızı içinde bulunduğumuz andan saptırma yetisine sahibiz. Bu adam oturmuş bilgisayarında çalışıyor, ancak aslında, geçen ayki tatilini aklından geçiriyor ya da akşam için ne yiyeceğini düşünüyor olabilir. Belki kel kalacak diye endişe içinde olabilir. (Gülüşmeler) Dikkatimizi şu andan başka bir şeye çevirebilme yetisi gerçekten müthiş. Bize başka hiçbir hayvanın yapamayacağı şekilde, planlama ve sonuçlar çıkarma olanağı tanıyor. Ancak bu yeteneği kullanışımız ile mutluluğumuz arasındakı ilişki hala net değil. Muhtemelen, insanların size şimdiye odaklanmanızı önerdiklerinizi duydunuz. “Dikkatini buraya topla,” bu cümleyi belki de yüzlerce kez duydunuz. Belki de, gerçekten mutlu olmak için, kendimizi o anki deneyime tamamen kaptırmış ve odaklanmış olmamız gerekiyor. Belki de bu insanlar haklı. Belki de kötü bir şey. Öte yandan, aklımız başka yerdeyken rahat. Önümüzdeki gerçeği değiştiremeyiz; ama hayalimizde her yere gidebiliriz. İnsanların mutlu olmak istediklerini bildiğimizden, belki aklımız başka yerlere gittiğinde, bulundukları yerden daha mutlu oldukları başka bir yere gidiyor. Gayet mantıklı. Başka bir deyişle, aklın başka yerlere gitmesi ile, zihnimizde yaşadığımız keyif mutlu olmamızı sağlıyor.

4:56

Bir bilim adamı olduğum için, bu tartışmayı bazı verilerle açıklamak istiyorum; bilhassa Mutluluğunuzu İzleyin aracılığı ile sorduğum üç soruya ait verileri size sunmak istiyorum. Hatırlarsanız, bu veriler bir anlamda insanların gerçek hayatlarındaki anlık deneyimlerinden toplandı. Üç adet soru mevcut. Birincisi mutlulukla ilgili bir soru: Çok kötü ile çok iyi arasında değişen bir skalada, nasıl hissediyorsunuz? İkincisi, bir aktivite sorusu: Yeme, çalışma ve televizyon izleme gibi 22 farklı aktiviteden birini seçmek üzere, ne yapıyorsunuz? Ve son olarak, aklın başka yerde olması ile ilgili bir soru: Şu anda yaptığınız şeyden farklı bir şey düşünüyor musunuz? İnsanlar hayır – yani, işime odaklandım – ya da evet – başka bir şey düşünüyorum – diyebilirler ve bu düşüncelerin konusu keyifli, nötr ya da can sıkıcı olarak seçilebilir. Evet cevabının her biri, bizim aklın başka yerde olması olarak adlandırdığımız durum.

5:48

Peki ne bulduk? Bu grafik mutluluğu dikey eksende gösteriyor ve şuradaki çizgi, insanların şu ana odaklandıklarında, yani akılları başka yerde olmadığında, ne kadar mutlu olduklarını gösteriyor. Ortaya çıkan şu ki, insanlar akılları başka yerde olduğunda, olmadıkları duruma göre ciddi oranda daha az mutlular. Şimdi bu sonuca bakıp, tamam, genellikle insanlar akılları başka yerdeyken daha az mutlu, ama şüphesiz ki, akılları daha baştan pek keyifli olmayan bir konudan saptığında, en azından o zaman aklın başka yerde olmasının bir işimize yaraması gerekir diyebiliriz . Hayır. Sonuçlara göre, insanlar ne yaparlarsa yapsınlar, akılları başka yerdeyken daha az mutlular. Mesela, insanlar işlerine gidip gelmekten çok hoşlanmazlar. Bu onların en az keyif aldıkları bir aktivite, ancak yine de sadece yolculuklarına odandıklarında, akılları başka yere kaydığı ana göre büyük ölçüde daha mutlular. İnanılmaz.

6:41

Peki bu nasıl olur? Bana göre, bunun büyük ölçüde nedeni, aklımız başka yerdeyken, sıklıkla keyifsiz şeyleri endişelerimizi, korkularımızı, pişmanlıklarımızı düşünmemiz durumunda büyük ölçüde daha az mutlu olmamız ve insanlar nötr bir şey düşündüklerinde bile, hala akıllarının başka yerde olmadığı duruma göre önemli oranda daha az mutlular. Keyifli diye tarif ettikleri bir şeyi düşündüklerinde bile, akıllarının başka yerde olmadığı duruma göre hala daha az mutlular. Eğer aklın başka yerde olması hali, bir kumar makinesi olsaydı, elli, yirmi ya da bir dolar kaybetme ihtimali gibi olurdu. Değil mi? O zaman hiç oynamak istemezdiniz. (Gülüşmeler)

7:24

Aklın başka yerde olmasının mutsuzluğa yol açtığından söz ettim, belki de bunu önerdim; ancak gerçekten gösterdiğim tek şey bu iki şeyin birbiriyle ilintili olduğu. Durumun böyle olması olası, ama şu da mümkün: insanlar mutsuzken, akılları başka yerde olabilir. Belki de gerçekte olan biten bu. Bu iki olasılığı birbirinden nasıl ayırt edebileceğiz? Yararlanabileceğimiz bir gerçek ki, hepiniz doğruluğunu kabul edeceksinizdir, zaman ileri gider, geri değil. Doğru mu? Neden, sonuçtan önce gelmeli. Bu verilerde her bireyden birçok yanıt geldiği için şanslıyız, böylece üstün körü bir açıklamaya içerik kazandırmak için, aklın başka yerde olmasının mı mutsuzluktan yoksa mutsuzluğun mu aklın başka yere kaymasından önce meydana geldiğini, bakıp görebiliriz. Sonuçlara göre, aklın şu anda başka yerde olması ile kısa sıra sonra mutsuz olma arasında, aklın başka yerde olmasının insanların mutsuz olmalarına neden olduğu fikri ile tutarlı olacak şekilde güçlü bir ilişki var. Bunun aksine, şu anda mutsuz olmak ile kısa bir süre aklın başka bir yerde olması arasında hiçbir ilişki yok. Başka bir deyişle, aklın başka bir yerde olması, mutsuzluğun salt bir sonucu değil; asıl nedeni.

8:30

Birkaç dakika önce, aklın başka yerde olmasını hiç oynamak istemeyeceğiniz bir kumar makinesine benzettim. Peki insanların aklı ne sıklıkta başka yerlere kayar? Görünen o ki, çok sık. Aslında, gerçekten sık. Zamanın %47’sinde, insanlar o an asıl yaptıkları şeyden başka bir şey düşünüyorlar. Bu insanların ne yaptıklarına nasıl bağlı? Bu grafik, 22 aktivite sırasında aklın başka yere kayma oranını gösteriyor; insanlar dişlerini fırçalarken, duş alırken %65, -(Gülüşmeler)- çalışırken %50, spor yaparken %40, bazılarınıın gülmesinin sebebi olduğunu düşündüğüm en son sağda görünen şu kısa çubuğa göre, cinsel ilişki sırasında, %10 oranında insanların aklı başka bir yere kayıyor. (Gülüşmeler) Fakat bu grafikte oldukça ilginç bulduğum bir şey var, bu da, esasen bir istisna dışında, insanlar ne yaparlarsa yapsınlar, %30’luk zaman diliminde akılları baska yere kayıyor, ki bu da bana göre, aklın sık sık değil, her zaman baska yerde olduğunu gösteriyor. Esasen, yaptığımız her şeye hakim.

9:35

Bugünkü konuşmamda, size, mutluluk denkleminde oldukça önemli olduğunu düşündüğüm, bir değişkenden, aklın başka yerde olmasından kısaca söz ettim. Umuyorum ki, zamanla, insanların günlük yaşamlarındaki anlık mutluluklarını ve deneyimlerini izleyerek, mutluluğun bir çok önemli sebebini açığa çıkarabileceğiz ve sonunda, mutluluğun bilimsel açıklaması sadece daha zengin ve sağlıklı değil, aynı zamanda daha mutlu bir gelecek yaratmamızda bize yardımcı olacak. Teşekkürler (Alkışlar) (Alkışlar)

Kaynak: https://www.ted.com/talks/matt_killingsworth_want_to_be_happier_stay_in_the_moment/transcript?language=tr

 

Leave a comment